Oʻzbekiston xalqaro avtomobil yuk tashishda elektron ruxsatnomalarga oʻtmoqda: Xitoy yoʻnalishidagi importyorlar uchun nima oʻzgaradi?

Xalqaro avtomobil yuk tashishida bitta qogʻoz hujjat butun reysning taqdirini belgilaydi — davlat tomonidan beriladigan dozvol ruxsatnomasi. Transport vazirligi endi bu tizimni raqamlashtirishni rejaga olgan: Rossiya va Belorus yoʻnalishlarida xalqaro yuk tashish uchun “E-Permit” elektron ruxsatnoma tizimi 2026-yil oxirigacha joriy etilishi rejalashtirilgan. Bu — savdo va logistikani raqamlashtirish boʻyicha kengroq siyosatning bir qismi (Oʻzbekiston logistika infratuzilmasi rivojlanishi toʻgʻrisidagi maqolamizda bu tendensiyani kuzatib borganmiz).

Xitoy yoʻnalishi allaqachon elektron

Yangi tizimni noldan qurish shart emas. Oʻzbekiston allaqachon olti davlat — Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Xitoy, Turkiya, Ozarbayjon va Gurjiston bilan elektron dozvol almashinuvini yoʻlga qoʻygan. Yaʼni Xitoydan Oʻzbekistonga avtomobil transporti orqali yuk olib keluvchi importyorlar uchun ruxsatnomalar hozir elektron shaklda rasmiylashtiriladi.

Ammo elektron tizim ishga tushgani sari bir amaliy muammo ochilib oldi. Vazirlikning oʻziga murojaat qilgan tashuvchilar Xitoy yoʻnalishida haydovchilar baʼzan ruxsatnoma olishda qiynalishini aytishgan.

Muammo qayerda yashiringan?

Holat shunday: haydovchi Xitoyga yetkazib, yukni topshiradi va bojxonadan oʻtadi — lekin tizimda uning ruxsatnomasi “ishlatilmagan” holatida qolib ketadi. Tizim esa avvalgi ruxsatnoma yopilmaguncha yangi ruxsatnoma bermaydi. Natijada haydovchi chegaradan oʻtib boʻlganiga qaramay, keyingi reys uchun ruxsat ola olmay qoladi.

Vazirlikning tushuntirishicha, bu tizim nosozligi emas, balki hujjat aylanmasining toʻliq emasligi. Joriy tartibda haydovchi bojxonadan oʻtgach, yuk va transport hujjatlarini transport nazorati inspektoriga topshirishi kerak — inspektor ruxsatnomani ishlatilgan deb belgilab, holatni yangilaydi. Agar bu qadam bajarilmasa, tizim “haqiqatan ishlanmagan” va “shunchaki roʻyxatga olinmagan” ruxsatnomalar orasidagi farqni aytib bera olmaydi va avtomatik ravishda yangi ruxsatnomani bloklaydi.

Rossiya va Belorusga kengaytirish nima talab qiladi?

Elektron ruxsatnomaga oʻtish bir tomonlama qaror bilan amalga oshirilmaydi. U uchta shartni talab qiladi:

sherik davlatlar bilan oʻzaro tan olish toʻgʻrisidagi bitimlar;
milliy axborot tizimlari oʻrtasida integratsiya;
ma’lumot almashinuvini sinab koʻrish (test rejimi).

Rossiya va Belorus — Oʻzbekistonning eng band yoʻnalishlari boʻlgani uchun bu yoʻnalishga tizim kengayishi aynan shu tartibda, bosqichma-bosqich olib boriladi.

Importyorlar uchun amaliy maʼnosi

Hujjatlar tezlashadi. Qogʻoz dozvol yoʻqolishi, kechikishi yoki bir necha kun kutilishi kabi xavflar asta-sekin ortda qoladi.
Jarayon shaffoflashadi. Ruxsatnoma holatini elektron kuzatish mumkin — bu rejalashtirish aniqligini oshiradi.
Tashuvchining malakasi muhim. Haydovchi chegarada hujjatlarni inspektorga topshirish qadamini bajarmasa, keyingi reys bloklanadi. Shuning uchun tajribali forwarder — bu nafaqat yukni tashuvchi, balki hujjat aylanmasini yakunlaydigan hamkor demakdir.
Kutilmagan kechikishlar ham mumkin. Yangi tizimlarda dastlabki davrda status yangilanmasligi kabi holatlar uchraydi — yetkazib berish muddatiga zaxira qoʻyish aqlli yondashuv.

Xulosa

Elektron dozvol — chegaradan oʻtishni tezlashtirish va yuk tashish xarajatlarini pasaytirish yoʻlidagi amaliy qadam. Xitoy yoʻnalishi allaqachon bu tizimda ishlaydi, lekin uning samarasi tashuvchi va forwarderning hujjat bilan ishlash madaniyatiga bogʻliq.

UZLogis Xitoydan Oʻzbekistonga avtomobil, temir yoʻl va havo orqali yuk tashishni tashkil etadi, bojxona hujjatlarini rasmiylashtiradi va joʻnatmani manzilgacha kuzatadi. Keyingi yukingiz uchun elektron ruxsatnomalar jarayonini biz bilan birga tartibga soling — bepul maslahat va aniq narx uchun murojaat qiling.